Palliatieve zorg thuis,
wat er kan, wie het betaalt en hoe je het regelt.
Bijna driekwart van de mensen vindt thuis de beste plaats om te sterven. Maar tussen dat willen en het echt voor elkaar krijgen zit vaak een wereld. Hier lees je zonder omwegen hoe palliatieve zorg thuis werkt: wie wat doet, wie wat betaalt en waar de gaten zitten.
Wat is palliatieve zorg thuis?
Verzachten, als genezen niet meer kan.
Bijna driekwart van de mensen vindt thuis de beste plaats om te sterven, blijkt uit onderzoek van het Nivel. Als verpleegkundige in de wijk zit ik met enige regelmaat aan tafel bij families die net het slechtste nieuws hebben gehad: genezen kan niet meer. En bijna altijd komt binnen een paar minuten dezelfde vraag. Kan hij thuis blijven? Kan zij hier sterven, in haar eigen bed?
Meestal kan dat. Palliatief betekent: verzachtend. De zorg is niet gericht op beter worden, maar op zo goed mogelijk leven met de tijd die er is: pijn en benauwdheid onder controle houden, helpen bij wassen en aankleden, en er ook voor de familie zijn. Dat kan thuis, in een hospice of in een verpleeghuis. Deze pagina gaat over thuis, want daar is goede voorbereiding het meeste waard, en in deze fase heb je geen energie over voor uitzoekwerk.
Wie doet wat
in de laatste fase thuis.
Aan de keukentafel teken ik dit vaak even uit. Thuis kan meer dan de meeste families denken, maar het loopt via verschillende loketten. Dit zijn de routes, en zo verhouden ze zich tot elkaar.
Huisarts en wijkverpleging
De huisarts is hoofdbehandelaar en regelt de medicatie tegen pijn en andere klachten. De wijkverpleging komt voor verpleging en verzorging, in de laatste fase tot meerdere momenten per dag. Geen eigen risico.
Langdurige zorg
Is er al een Wlz-indicatie, dan loopt de palliatieve zorg daar via en betaal je een eigen bijdrage. In de terminale fase is er met een terminaliteitsverklaring ruimte voor meer zorg thuis.
Vrijwilligers en geestelijke verzorging
Opgeleide vrijwilligers waken bij mensen thuis, en geestelijke verzorging aan huis is mogelijk voor wie in de palliatieve fase zit en voor naasten. Kosteloos, maar niet in elke regio elke nacht beschikbaar.
Particuliere aanvulling
Een vaste zorgverlener voor de nachten of hele dagen, naast de huisarts en de wijkverpleging. Geen indicatietraject, dus vaak binnen enkele dagen geregeld.
Lees over particuliere palliatieve zorgDe overheid heeft daarnaast een subsidieregeling waarmee de vrijwilligers en de geestelijke verzorging uit de derde kaart worden betaald. En lukt thuis uiteindelijk niet, dan zijn een hospice of een Bijna Thuis Huis goede alternatieven; hoe dat zit met de kosten lees je verderop. Weet je niet waar je moet beginnen? Doe de gratis check, dan kijken we samen.
Waarom kiezen voor Zorgbaar?
Je zoekt thuiszorg en komt terecht in een doolhof van loketten, indicaties en wachttijden. Zorgbaar is opgericht door een BIG-geregistreerde verpleegkundige die dat systeem elke week van binnenuit ziet. Je krijgt dus geen verkooppraat, maar eerlijk advies over de route die bij jullie past.
Soms is de wijkverpleging precies genoeg. Soms is de route via de gemeente slimmer. We adviseren wat past bij jullie situatie, niet wat het duurst is.
“Ik zit geregeld bij families aan tafel die volschieten, omdat niemand het zorgsysteem voor ze vertaalt. Daarvoor ben ik Zorgbaar begonnen.”
- Advies van een echte verpleegkundigeGideon is BIG-geregistreerd verpleegkundige en werkt nog steeds in de wijk. Geen callcenter, geen verkooppraat.
- Kent de wijkverpleging van binnenuitWeet hoe een indicatie tot stand komt, wat een aanbieder wel en niet kan, en waar de wachttijden zitten.
- Helpt je de juiste zorgaanbieder kiezenWelke organisatie past bij jullie wijk en zorgvraag, en waar je op moet letten voordat je belt.
- Wegwijs in Wmo, Zvw, Wlz en pgbWe vertalen de loketten naar gewone taal en helpen de aanvraag op gang te brengen.
- Eigen netwerk als aanvullingSchiet de wijkzorg tekort, dan kunnen we een zelfstandige zorgverlener uit de regio inzetten als aanvulling.
Palliatief en terminaal:
niet hetzelfde.
Palliatieve zorg is niet hetzelfde als terminale zorg. De palliatieve fase begint op het moment dat duidelijk is dat je waarschijnlijk aan je ziekte overlijdt, en die fase kan weken, maanden of zelfs jaren duren. Terminale zorg is het laatste stukje daarvan: de zorg in de laatste weken van het leven.
Dat onderscheid is niet alleen taal, er hangt ook wat aan vast. Officieel is er sprake van palliatief terminale zorg als de levensverwachting minder dan drie maanden is. De behandelend arts legt dat vast in een terminaliteitsverklaring. Met die verklaring gaan er deuren open: er is dan ruimte voor meer zorg thuis, en aanvragen gaan sneller. Wil je het onderscheid rustig nalezen, dat staat apart uitgelegd in het verschil tussen palliatieve en terminale zorg.
Wanneer begint palliatieve zorg, en hoe lang duurt het?
Palliatieve zorg begint zodra duidelijk is dat genezing niet meer mogelijk is. Niet pas in de laatste weken. Veel mensen denken bij palliatieve zorg meteen aan de allerlaatste dagen, en wachten daardoor te lang met hulp vragen. Als je daar nu ook zo over dacht: dat is geen nalatigheid, bijna iedereen denkt dat. Maar het is zonde, want juist in de maanden vóór de laatste fase valt er veel te verlichten.
Hoe lang de fase duurt, kan niemand precies voorspellen, ook artsen niet. Wat ik in de wijk zie: families die er vroeg hulp bij halen, houden energie over voor de dingen die er echt toe doen. Een gesprek. Een middag samen. Gewoon er zijn, in plaats van alleen maar regelen en rennen. Over de laatste fase zelf, welke signalen erbij horen en hoeveel tijd er meestal is, schreef ik apart: hoe lang duurt de terminale fase.
Veel is geregeld.
De nacht meestal niet.
De reguliere route draagt veel: de wijkverpleging komt tot meerdere momenten per dag, er zijn hulpmiddelen te regelen zoals een hoog-laagbed in de woonkamer, en vrijwilligers kunnen bijspringen. Maar ik ben eerlijk over de grenzen. De wijkverpleging komt op momenten, en is daartussen weg. Er wisselen gezichten, roosters zijn krap, en het tekort aan zorgmedewerkers loopt in de verpleging, verzorging en thuiszorg op richting 126.800 in 2035. Het grootste gat zit in de nacht: standaard is er 's nachts niemand.
En dan komt de vraag waar bijna elke familie in deze fase voor komt te staan: houden we dit met elkaar vol tot het einde, of vragen we te veel van onszelf? Voor precies dat gat bestaat aanvullende zorg: een vaste zorgverlener die 's nachts waakt zodat jij slaapt (nachtzorg), of 24-uurs zorg in de allerlaatste fase. Herken je jezelf vooral in de uitgeputte partner, lees dan ook als de mantelzorg te zwaar wordt.
Ik denk aan een gezin waar de wijkverpleging vier keer per dag kwam, en overdag liep het net. Maar 's nachts lag zijn vrouw wakker bij elk geluid. Weken achter elkaar. Overdag stond ze klaar voor iedereen die kwam helpen, 's nachts hield ze de wacht. Stel je eens voor: zes weken lang niet één nacht doorslapen, terwijl je overdag mantelzorger, gastvrouw en echtgenote tegelijk bent. Dan ben je op. Dat is geen zwakte, dat is rekenkunde.
Kosten en vergoeding van
palliatieve zorg thuis.
Het grootste deel van de palliatieve zorg thuis wordt vergoed. Verpleging en verzorging thuis zit in het basispakket van je zorgverzekering, en er geldt geen eigen risico voor. Ook voor de huisarts betaal je meestal niets bij. Voor de meeste families betekent dat: de reguliere zorg thuis kost je niets extra's.
Heeft degene om wie het gaat al een Wlz-indicatie (langdurige zorg), dan loopt de palliatieve zorg via de Wlz. Daarvoor geldt wél een eigen bijdrage, ook in de laatste fase; de hoogte hangt af van de persoonlijke financiële situatie. Een overzicht van wie wat betaalt vind je bij Overpalliatievezorg. Lukt thuis niet en wordt het een hospice: die zorg wordt bijna altijd vergoed, je betaalt dan alleen je eigen risico. Bij een Bijna Thuis Huis betaal je vaak wel een bijdrage voor het verblijf.
Kies je voor particuliere zorg als aanvulling, bijvoorbeeld voor de nachten, dan betaal je die zelf. Reken op € 33 tot € 80 per uur, inzet vanaf 1 uur. Dat is een echte uitgave, en of het die waard is verschilt per situatie. Vaak gaat het om een afgebakende periode van weken, geen jaren, en koop je er iets voor terug dat niet in geld is uit te drukken: nachten slaap en de rust dat er iemand wakker is.
Wil je alleen het rekensommetje voor dag-en-nacht-zorg? Dat staat apart uitgewerkt in wat kost 24-uurs palliatieve zorg thuis.
In deze fase heb je geen zin in formulieren.
Bel Gideon, verpleegkundige in de wijk. Hij denkt met je mee over wat er in jullie situatie kan, ook als dat gewoon de wijkverpleging is.
Hoe snel is palliatieve zorg
thuis geregeld?
Sneller dan de meeste zorg, is mijn ervaring. In de terminale fase geven zorgverleners en instanties voorrang: de huisarts schakelt de wijkverpleging vaak binnen een of enkele dagen in, en een terminaliteitsverklaring versnelt aanvragen. Maar het personeelstekort geldt ook hier: niet elke thuiszorgorganisatie heeft op elk moment ruimte, zeker niet voor intensieve inzet of nachten.
Begin daarom bij de huisarts: die kent de situatie en zet de reguliere zorg in gang. Wil je weten wat er daarnaast mogelijk is, of loop je vast, dan kun je ons bellen. Ik breng dan met je in kaart wat er al loopt en waar het knelt, en zoek als er particuliere aanvulling nodig is een zelfstandige zorgverlener die bij jullie past, vaak binnen enkele dagen. Soms is de uitkomst van dat gesprek dat de wijkverpleging het prima gaat redden. Dan zeg ik dat ook gewoon.
Eén ding wil ik je meegeven: wat in de ene familie werkt, valt in de andere verkeerd. De een wil zo veel mogelijk zelf doen tot het einde, de ander wil juist alles uit handen geven om er als partner of kind gewoon te kúnnen zijn. Daar is geen goed of fout in. Je moet aanvoelen wat bij jullie past, en dat mag onderweg veranderen.
Lees je in,
op je eigen tempo.
Wat wordt vergoed, hoe werkt de wijkverpleging, en wat als de mantelzorg te zwaar wordt? Eerlijk uitgelegd door Gideon.
Als de mantelzorg te zwaar wordt: wat kun je doen?
Voel je je overbelast als mantelzorger? Je bent niet de enige. Gideon, verpleegkundige in de wijk, legt de signalen uit en welke routes er zijn, van respijtzorg tot particuliere hulp.
Wijkverpleging uitgelegd: wat het is en hoe je het regelt
Wat wijkverpleging is, wat het vergoedt (zonder eigen risico) en hoe je het regelt zonder ingewikkelde aanvraag. Helder uitgelegd door Gideon, verpleegkundige in de wijk,.
Wat kost particuliere thuiszorg in 2026?
Een helder overzicht van de kosten van particuliere thuiszorg, vergoedingsmogelijkheden (PGB, Wlz) en hoe je een betaalbare zorgverlener vindt.
Veelgestelde vragen over palliatieve zorg thuis
Wanneer kom je in aanmerking voor palliatief terminale zorg (ptz)?
Er is officieel sprake van palliatief terminale zorg als de levensverwachting minder dan drie maanden is. De behandelend arts stelt dat vast en legt het vast in een terminaliteitsverklaring. Met die verklaring is er ruimte voor meer zorg thuis en gaan aanvragen sneller. Belangrijk om te weten: palliatieve zorg in bredere zin begint al veel eerder, namelijk zodra duidelijk is dat genezing niet meer mogelijk is. Je hoeft dus niet te wachten tot de laatste drie maanden om hulp te vragen.
Hoe lang kun je palliatieve zorg krijgen?
Zo lang als nodig is: de palliatieve fase duurt bij de een weken, bij de ander maanden of zelfs jaren. Er staat geen vaste termijn op palliatieve zorg thuis. De zorg groeit mee met de situatie: in het begin is misschien één moment wijkverpleging per dag genoeg, in de laatste weken kan dat oplopen tot meerdere momenten per dag, aangevuld met nachtzorg of een vrijwilliger die waakt. De terminale fase, de laatste weken, is het moment waarop meestal de meeste zorg nodig is.
Betaal je eigen risico of een eigen bijdrage voor palliatieve zorg thuis?
Voor wijkverpleging thuis niet: verpleging en verzorging thuis vallen onder het basispakket van je zorgverzekering en er geldt geen eigen risico voor. Ook voor de huisarts betaal je meestal niets bij. Loopt de zorg via de Wlz, omdat er al een indicatie voor langdurige zorg is, dan betaal je wel een eigen bijdrage; de hoogte hangt af van de financiële situatie. Kies je voor particuliere zorg als aanvulling, dan betaal je die volledig zelf, vanaf 1 uur per keer.
Kun je 's nachts zorg krijgen in de palliatieve fase?
Ja, maar niet automatisch. De reguliere wijkverpleging komt op momenten en is 's nachts standaard niet aanwezig. Voor de nacht zijn er twee routes: opgeleide vrijwilligers die waken bij mensen thuis, en particuliere nachtzorg met een vaste zorgverlener die de hele nacht aanwezig is. Vrijwilligers zijn er niet in elke regio elke nacht; particuliere nachtzorg betaal je zelf. Voor veel families is juist de nacht het breekpunt, dus regel dit op tijd in plaats van te wachten tot de mantelzorger omvalt.
Kun je thuis palliatieve zorg krijgen als er al een Wlz-indicatie is?
Ja. Palliatieve zorg kan zowel vanuit de Zorgverzekeringswet (wijkverpleging) als vanuit de Wet langdurige zorg vergoed worden. Is er al een Wlz-indicatie, dan loopt de palliatieve zorg via de Wlz en blijft de eigen bijdrage gelden. De zorg kan dan thuis geleverd worden via de leveringsvormen van de Wlz. Wordt er in de terminale fase meer zorg nodig, dan is daar binnen de Wlz ruimte voor; de behandelend arts legt de terminale fase vast in een terminaliteitsverklaring.
Wat als thuis sterven toch niet lukt?
Dan is dat geen falen. Soms wordt de zorg te complex, soms is de mantelzorg op, en soms voelt thuis voor degene die ziek is juist niet meer veilig. Er zijn dan goede alternatieven: een hospice of een Bijna Thuis Huis, kleinschalige plekken die zich helemaal op de laatste fase richten, of een verpleeghuis. Hospicezorg wordt bijna altijd vergoed; je betaalt dan alleen je eigen risico, bij een Bijna Thuis Huis vaak een bijdrage voor het verblijf. Wat telt is dat de laatste weken goed zijn, niet het adres waarop ze plaatsvinden.
Waar onze informatie vandaan komt
- Nivel, thuis sterven vaak niet mogelijk (73% van de bevolking vindt thuis de beste plaats om te sterven)
- Overpalliatievezorg.nl, dit is palliatieve zorg (palliatief betekent verzachtend; de fase begint als duidelijk is dat je waarschijnlijk aan je ziekte sterft; de duur verschilt van weken tot jaren)
- Regelhulp (Ministerie van VWS), palliatief terminale zorg (ptz bij levensverwachting minder dan drie maanden; terminaliteitsverklaring door de behandelend arts; vergoeding vanuit Wlz of Zvw; eigen bijdrage bij Wlz)
- Rijksoverheid, verpleging en verzorging thuis (onderdeel van het basispakket, geen eigen risico)
- Overpalliatievezorg.nl, wie betaalt wat (huisarts en wijkverpleging meestal zonder bijbetaling; hospice bijna altijd vergoed, alleen eigen risico; Bijna Thuis Huis vaak een bijdrage voor het verblijf)
- Rijksoverheid, subsidieregeling palliatieve terminale zorg en geestelijke verzorging (vrijwilligers in de ptz, thuis en in hospices; geestelijke verzorging aan huis)
- AZW, arbeidsmarktprognose VVT 2025-2035 (verwacht tekort van 126.800 zorgmedewerkers in 2035)
Vandaag nog een luisterend oor,
geen verkooppraat.
Een verpleegkundige die meedenkt over wat er in de laatste fase thuis kan. Bellen mag ook altijd direct, dan neem je Gideon gewoon aan de lijn.
