Wat een pgb is, en wat het niet is
Eerst het misverstand dat ik het vaakst tegenkom: een pgb is geen aparte ingang tot zorg. Het is een uitbetalingsvorm. Je moet eerst gewoon door de voordeur: een toekenning van de gemeente (Wmo) of een indicatie van het CIZ voor de Wlz. Pas daarna kies je hoe die hulp wordt geleverd: als zorg in natura (een aanbieder die het loket voor je regelt) of als pgb (een budget waarmee je zelf iemand inhuurt).
Voor begeleiding is dat verschil groter dan het klinkt. Begeleiding is geen handeling die je even komt uitvoeren, zoals een wond verzorgen. Het is een relatie: iemand die wekelijks in huis komt, het ritme kent, de post snapt en ziet wanneer het minder gaat. Juist daar wringt het als er steeds een ander gezicht op de stoep staat. Het pgb bestaat precies voor die situaties: als de standaardaanbieder niet past en je zelf wilt bepalen wie er komt.
Wat begeleiding precies inhoudt en hoe het zich verhoudt tot thuiszorg, lees je in wat is ambulante begeleiding.
Zo werkt het geld: de SVB en het trekkingsrecht
Het budget komt niet op je eigen rekening. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert het geld en betaalt jouw zorgverlener rechtstreeks uit. Dat heet trekkingsrecht. De basis is de zorgovereenkomst: een contract tussen jou en de begeleider waarin staat wat er wordt gedaan, hoeveel uur en tegen welk tarief. Die overeenkomst moet worden goedgekeurd, en daarna declareert de zorgverlener de gewerkte uren.
Dit systeem beschermt je, maar het vraagt ook iets. Overeenkomsten, declaraties, wijzigingen doorgeven, verantwoording: het is administratie die moet kloppen, elke maand weer. Gemeenten en zorgkantoren toetsen bij de aanvraag dan ook of je "pgb-vaardig" bent: of jij, of iemand die je vertegenwoordigt, het beheer aankan. Wees daar eerlijk over naar jezelf. Ik heb families gezien die opbloeiden met een pgb, en families voor wie het een tweede baan werd naast de mantelzorg die er al lag.
De tarieven in 2026
De maximale tarieven verschillen per wet:
- Wlz-pgb: in 2026 is het maximumtarief € 26,98 per uur voor informele zorgverleners (familie, bekenden) en € 84,99 per uur voor formele zorgverleners, zoals een zelfstandige begeleider met een KvK-inschrijving.
- Wmo-pgb: elke gemeente stelt eigen tarieven vast. Vaak is dat een percentage van het tarief voor zorg in natura, met een lager tarief voor informele hulp. Check dit bij jouw gemeente voordat je met een begeleider afspraken maakt: het tarief bepaalt of het budget de uren dekt.
Je eigen bijdrage verandert niet door het pgb. Voor de Wmo blijft het het abonnementstarief van maximaal € 21,80 per maand; voor de Wlz geldt de inkomensafhankelijke bijdrage via het CAK. Alle bedragen naast elkaar, inclusief particuliere tarieven, vind je in wat kost begeleiding thuis.
Voor de volledigheid: een zelfstandige begeleider die wij aan een familie voorstellen, mag gewoon uit een pgb betaald worden als de indicatie er is. Onze eigen dienstverlening (het advies, het huisbezoek, de introductie) is altijd particulier en komt nooit uit zorggeld.
Een pgb aanvragen: drie stappen
- 1. Regel eerst de toegang. Voor begeleiding is dat meestal de gemeente: de Wmo-aanvraag met melding, keukentafelgesprek en besluit. Gaat het om blijvende, intensieve zorg, dan loopt de toegang via een Wlz-indicatie van het CIZ.
- 2. Motiveer je pgb-keuze. Geef bij de aanvraag aan dat je een pgb wilt en waarom: bijvoorbeeld omdat je een vaste begeleider op het oog hebt die niet gecontracteerd is, of omdat de uren flexibel moeten zijn. De verstrekker toetst of je het beheer aankunt.
- 3. Sluit de zorgovereenkomst en start. Jij en de begeleider tekenen de zorgovereenkomst, de SVB (en bij de Wlz het zorgkantoor) keurt 'm goed, en daarna kan de begeleiding beginnen. De begeleider declareert de uren, de SVB betaalt uit.
Onafhankelijke hulp bij dit alles bestaat, en is vaak gratis: iedere gemeente biedt onafhankelijke cliëntondersteuning, en belangenvereniging Per Saldo ondersteunt budgethouders met advies en voorbeeldberekeningen.
Eerlijk: wanneer een pgb wél en níét de moeite is
Een pgb is de moeite waard als de vaste relatie het punt is: je hebt (of zoekt) een specifieke begeleider die goed past, je wilt dat het diezelfde persoon blijft, en er is iemand in de familie die de administratie kan dragen. Dan geeft het pgb je regie die zorg in natura niet biedt, tegen een fractie van de particuliere kosten.
Een pgb is níét de moeite als het budget vooral gedoe oplevert voor een kleine vraag. Voor een paar uur gezelschap of lichte begeleiding per week is de optelsom van aanvraag, motivering, overeenkomsten en declaraties soms zwaarder dan de hulp zelf. In die gevallen is zorg in natura de rustige keuze, of een particuliere begeleider als je snel wilt starten en zelf wilt kiezen. Op de pagina over begeleiding thuis staan alle vormen en routes op een rij.
Hoe wij je helpen
Of een pgb in jullie situatie verstandig is, hangt af van de indicatie, de gemeente, het beschikbare tarief en wie het beheer kan dragen. Dat is precies het soort puzzel waar ik graag even telefonisch naar kijk, gratis. Soms is het advies: doe het, en zo pak je het aan. Soms: laat het pgb zitten, dit kan simpeler. Je hoort van mij wat ik er echt van vind.
Veelgestelde vragen over pgb en begeleiding
Kan ik begeleiding betalen uit een pgb?
Ja. Met een persoonsgebonden budget vanuit de Wmo (via de gemeente) of de Wlz (via het zorgkantoor, bij blijvende intensieve zorg) kun je zelf een begeleider inhuren. Dat mag een zorgorganisatie zijn, maar ook een zelfstandige begeleider of in sommige gevallen een familielid. Voorwaarde is dat er eerst een indicatie of toekenning is: het pgb is een uitbetalingsvorm, geen aparte toegangsroute.
Hoe hoog zijn de pgb-tarieven voor begeleiding?
Voor de Wlz gelden in 2026 maximumtarieven van € 26,98 per uur voor informele zorgverleners (zoals familie en bekenden) en € 84,99 per uur voor formele zorgverleners. Voor de Wmo stelt elke gemeente eigen tarieven vast, vaak met een lager tarief voor informele hulp dan voor professionals. Vraag de tarieven dus altijd na bij je eigen gemeente voordat je afspraken maakt met een begeleider.
Wat doet de SVB bij een pgb?
Het budget komt niet op je eigen rekening. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) beheert het geld en betaalt de zorgverlener rechtstreeks uit, op basis van de zorgovereenkomst en de ingediende declaraties. Dat heet trekkingsrecht. Het beschermt je tegen fouten en misbruik, maar het betekent ook dat de administratie moet kloppen: zonder goedgekeurde overeenkomst wordt er niet uitbetaald.
Mag een familielid betaald worden uit het pgb?
In veel gevallen wel. Een dochter, zoon of partner die structureel zorg of begeleiding geeft, kan als informele zorgverlener uit het pgb betaald worden, tegen het informele tarief. Gemeenten en zorgkantoren toetsen wel of dat passend is. Bedenk ook zelf of het verstandig is: geld maakt de verhouding formeler, en de mantelzorger blijft dan wel de mantelzorger. Soms is het juist beter om met het budget iemand van buiten te halen, zodat de familie weer gewoon familie kan zijn.
Kies ik voor een pgb of voor zorg in natura?
Zorg in natura is de standaard: de gemeente of het zorgkantoor regelt een gecontracteerde aanbieder, jij hebt er geen administratie aan. Een pgb kies je als je zelf wilt bepalen wie er komt, bijvoorbeeld een zelfstandige begeleider die goed bij jullie past, en je de administratie aankunt of iemand hebt die dat voor je doet. Je moet bij de aanvraag motiveren waarom een pgb bij je past, en de verstrekker toetst of je het budget kunt beheren.
Wat als een pgb niet lukt of wordt afgewezen?
Een pgb wordt geweigerd als de verstrekker inschat dat het beheer niet gaat lukken, of als de motivering te mager is. Je kunt dan een vertegenwoordiger aanwijzen die het budget beheert, bezwaar maken, of kiezen voor zorg in natura. En soms is de eerlijke conclusie dat de pgb-route te veel gedoe is voor wat je zoekt: een vaste begeleider particulier inhuren kan ook, zonder indicatie en zonder verantwoording. Wat verstandig is, hangt af van het budget en de situatie.
Bronnen
De regels en tarieven in dit artikel zijn gecontroleerd bij de volgende bronnen (geraadpleegd augustus 2026):
- Regelhulp, Pgb vanuit de Wmo
- Regelhulp, Pgb vanuit de Wlz (trekkingsrecht via de SVB)
- Zilveren Kruis Zorgkantoor, Pgb in 2026 (maximumtarieven € 26,98 informeel, € 84,99 formeel)
- Per Saldo, Pgb-tarieven (Wmo-tarieven verschillen per gemeente)
- Rijksoverheid, Eigen bijdrage Wmo (maximaal € 21,80 per maand in 2026)
