Thuiszorg regelen voor je ouders: waar begin je?

Het eerlijke antwoord is: niet bij een loket, maar bij de vraag waarbij je ouder eigenlijk hulp nodig heeft. Dat klinkt logisch, maar het is precies waar het vaak misgaat. Mensen bellen een thuiszorgorganisatie of de gemeente terwijl ze zelf nog niet scherp hebben wat er nodig is, en komen dan van het kastje naar de muur. Zodra je dat wél helder hebt, wordt de juiste route ineens veel duidelijker.

Want er is niet één “thuiszorg”. Er zijn grofweg vier routes, elk met een eigen loket en een eigen soort hulp. Meestal is de oplossing een combinatie: bijvoorbeeld wijkverpleging voor de verzorging, de gemeente voor het huishouden, en soms particuliere zorg voor de momenten die daar net buiten vallen.

Hieronder loop ik ze een voor een langs. Twijfel je welke bij jullie past, doe dan onderaan de gratis check of bel me even. Dan denk ik met je mee, ook als de uitkomst is dat je bij de gemeente of de wijkverpleging moet zijn en niet bij ons.

Voordat je gaat bellen, zet je even op een rijtje wat er speelt. Dat scheelt je later veel heen en weer. Denk aan:

• waarbij je ouder hulp nodig heeft: opstaan, wassen, aankleden, toiletgang, medicatie, wondzorg, eten, het huishouden, toezicht;
• wat de mantelzorg (jij, je broer of zus, de buren) nu al opvangt;
• welke diagnoses, behandelingen of ziekenhuisopnames er spelen;
• of de situatie stabiel is of juist snel verandert.

Zorg daarnaast dat je een paar gegevens bij de hand hebt: het burgerservicenummer (BSN) en de zorgverzekeringsgegevens van je ouder, en een actueel medicatieoverzicht (dat kun je gratis opvragen bij de apotheek). Met dat overzicht op zak kun je elk gesprek in, of het nu met de wijkverpleegkundige, de gemeente of het CIZ is.

Weet je niet zeker welke soort zorg je ouder nodig heeft? Dan helpt het artikel over welke zorg bij jullie situatie past je op weg.

Voor hulp bij het lichaam, denk aan wassen, aankleden, steunkousen, wondzorg, injecties of het aanreiken van medicatie, is er wijkverpleging. Die valt onder de zorgverzekering (de Zorgverzekeringswet), zit in het basispakket en kent geen eigen risico. Voor je ouder is deze zorg dus gratis.

Twee dingen die drempels weghalen: je hebt er geen verwijzing van de huisarts voor nodig, en de wijkverpleegkundige bepaalt zelf welke zorg nodig is (dat heet de indicatie). Je regelt het door een thuiszorgorganisatie bij je ouder in de buurt te bellen, of door de huisarts of het ziekenhuis te vragen het in gang te zetten. De wijkverpleegkundige komt dan langs voor een gesprek en kijkt wat er nodig is. Hoe dat precies werkt, lees je in het artikel over wijkverpleging uitgelegd.

Niet alles wat thuis nodig is, is medische zorg. Voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, een woningaanpassing, een personenalarm of vervoer ben je bij de gemeente, via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). Je meldt je bij het Wmo-loket of het sociale wijkteam. De gemeente onderzoekt dan de situatie, vaak in een gesprek bij je ouder thuis (het “keukentafelgesprek”).

Vraag bij dat gesprek meteen om gratis onafhankelijke cliëntondersteuning: iemand die kosteloos met je meedenkt en je wegwijs maakt in de regels. Voor Wmo-ondersteuning kan een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gelden. Wat je van de gemeente mag verwachten, en wat je doet als de gemeente nee zegt, staat in het artikel over wat de Wmo is.

Heeft je ouder blijvend permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of ernstige lichamelijke beperkingen, dan komt de Wet langdurige zorg (Wlz) in beeld. Voor de Wlz vraag je een indicatie aan bij het CIZ (Centrum indicatiestelling zorg). Het CIZ beoordeelt of iemand aan die voorwaarden voldoet.

Met een Wlz-indicatie kan de zorg op verschillende manieren geleverd worden: in een verpleeghuis, maar ook thuis, via een Volledig Pakket Thuis (VPT), een Modulair Pakket Thuis (MPT) of een persoonsgebonden budget (pgb). De Wlz is bedoeld voor een blijvende, zware zorgvraag, niet voor tijdelijk herstel na een ziekenhuisopname. Hoe de CIZ-indicatie werkt en hoe je die aanvraagt, lees je in het artikel over de CIZ-indicatie.

Een persoonsgebonden budget (pgb) is geen aparte soort zorg, maar een manier om zorg te betalen: in plaats van dat een organisatie de zorg levert, krijg je een budget waarmee je zelf zorgverleners inhuurt en zelf de regie voert. Een pgb kan binnen de Wlz, de Wmo of de wijkverpleging (Zvw). Het loket waar je het aanvraagt, verschilt dus per route: bij de gemeente, het CIZ of de zorgverzekeraar.

Een pgb geeft veel vrijheid, bijvoorbeeld om vaste, vertrouwde gezichten in te zetten, maar er hoort ook administratie bij: een zorgplan, contracten en een verantwoording. Voor sommige families is dat precies wat ze willen, voor anderen is het te veel gedoe. Twijfel je of een pgb bij jullie past, bespreek het dan met een cliëntondersteuner of neem het mee in de gratis check.

Soms is de verzekerde of gemeentelijke route precies genoeg, en dan zeg ik dat ook gewoon. Maar soms komt de zorg niet op gang, is er een wachtlijst, of valt de hulp die je nodig hebt net buiten wat wordt vergoed. Dan kan particuliere thuiszorg een uitkomst zijn: zorg die je zelf betaalt, rechtstreeks bij een zelfstandige verpleegkundige of verzorgende, vaak met vaste gezichten en ook vanaf één uur per dag.

Particuliere zorg is geen vervanging van de reguliere zorg, maar een aanvulling: veel families gebruiken het náást de wijkverpleging, op de momenten die ertoe doen. Hoe die combinatie werkt, lees je in particuliere zorg naast wijkverpleging. Zorgbaar is zelf geen thuiszorgorganisatie: we helpen families in heel Nederland om een passende zelfstandige zorgverlener te vinden, en kijken altijd eerst of een verzekerde of gemeentelijke oplossing mogelijk is. Voor een concrete stad, bijvoorbeeld particuliere thuiszorg in Eindhoven, vind je een pagina met alle routes op een rij.

Een indicatie is tegenwoordig helaas geen garantie meer dat er ook direct iemand komt. Loopt de wachttijd voor wijkverpleging op, dan heeft je zorgverzekeraar een zorgplicht: die moet actief bemiddelen naar een aanbieder die wél kan starten. Bel het klantnummer op de zorgpas en vraag naar “zorgbemiddeling wijkverpleging”. Die bemiddeling is gratis, ongeacht je soort polis.

Wat je verder kunt doen tijdens het wachten, staat in het artikel over wat je doet tijdens het wachten op zorg. En komt je ouder na een ziekenhuisopname of revalidatie naar huis terwijl er nergens plek is, lees dan wat je kunt doen als er geen thuiszorg beschikbaar is. Daar staat stap voor stap wat je vandaag nog kunt regelen.

Dat hangt helemaal af van de route:

• Wijkverpleging zit in het basispakket en kent geen eigen risico. Voor je ouder is dit dus gratis.
• Wmo (gemeente): hiervoor kan een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gelden.
• Wlz (langdurige zorg): ook hiervoor geldt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage, die het CAK int.
• Particuliere zorg betaal je zelf, per uur. Reken op een richttarief van ongeveer € 33 tot € 80 per uur, afhankelijk van het soort zorg.

Wat particuliere thuiszorg precies kost en waar je op let, staat uitgebreid in wat kost particuliere thuiszorg. Wil je liever dat iemand met verstand van zaken de hele situatie eenmalig met je uitzoekt en op papier zet, dan kun je op de pagina over hoe het werkt lezen wat het Thuisplan inhoudt.

Je hoeft dit niet in je eentje uit te puzzelen. Wat ik het liefst doe, is even met je meekijken: wat is er aan de hand, wat vangt de familie nu op, en welke route past daarbij? Soms is dat een belletje naar de wijkverpleging, soms de gemeente, soms een pgb, en soms een particuliere aanvulling. Vaak een combinatie.

Doe hieronder de gratis check of bel me even. Geen verkooppraat, gewoon een verpleegkundige die weet hoe dit systeem werkt en het even voor je vertaalt naar gewone taal, zodat je weet waar je aan toe bent en waar je moet beginnen.

Voor de regelingen in dit artikel heb ik me gebaseerd op deze officiële bronnen:

• Rijksoverheid, verpleging en verzorging thuis (wijkverpleging) (geen verwijzing nodig, basispakket, geen eigen risico, wijkverpleegkundige indiceert).
• Regelhulp (ministerie van VWS), wat is de Wmo (gemeentelijke ondersteuning, onafhankelijke cliëntondersteuning is kosteloos).
• Regelhulp (ministerie van VWS), Wlz aanvragen bij het CIZ (indicatie via het CIZ, leveringsvormen Verblijf, VPT, MPT en pgb).
• Rijksoverheid, persoonsgebonden budget (pgb) (pgb mogelijk binnen Wlz, Wmo en Zvw; zelf zorgverleners inhuren en regie voeren).